خشکی پوست در یائسگی

یائسگی  بخشی از پروسه طبیعی بدن است که در اکثر خانمها در یک سوم میانی سنشان رخ   می دهد.  در طول این  زمان تخمدانها معمولا هورمونهای جنسی طبیعی (استروژن و پروژسترون) کمتری می سازند . استروژن موجب رشد طبیعی پستان ها ، رحم و کنترل سیکل تخمک گذاری و تاثیر بر بسیاری از ظواهر فیزیکی زنانه و احساس سلامتی می گردد. پروژسترون نیز موجب کنترل قاعدگی و مهیا نمودن دیواره رحم برای دریافت تخمهای بارور شده می گردد.

یائسگی طبیعی زمانی رخ میدهد که یک خانم آخرین قاعدگی خود را می گذراند و یا قاعدگی او متوقف شده است .اتمام دوره یائسگی حدودا یک سال پس ازتوقف کامل قاعدگی است و در این زمان تظاهرات نا مطلوب این دوره به حداقل خود می رسد . این اتفاق معمولا در سنین 45 الی 55 سالگی رخ میدهد هر چند بروز آن در هر فردی نسبت به فرد دیگر متفاوت است بدین معنی که ممکن است تقدم و یا تاخری در شروع این دوره نسبت به سالهای اعلام شده در بالا رخ دهد.در خانمهایی که تحت جراحی خارج نمودن هر دو رحم قرار می گیرند (bilateral oophorectomy ) دچار نوعی منوپوز یا یائسگی زود هنگام به دلیل توقف در ساخت هورمونها توسط هر دو تخمدان می گردند.

به هر طریق زمانی که خانمها به یائسگی طبیعی دچار می شوند میزان ساخت استروژن(هورمون زنانه) به میزان قابل  توجهی کاهش می یابد . اگر چه میزان اندکی از این هورمون توسط ارگانهای دیگری از بدن پس از یائسگی نیز ساخته می شود، این میزان در حدود 1 دهم استروژنی است که در خانمها قبل از یائسگی دیده می شود و برای حفظ حالت های قبل از یائسگی کافی نیست. تولید پروژسترون در خانمهای یائسه تقریبا متوقف می گردد.

خشکی پوست پدیده ایست که اکثر خانمها در شروع دوره یائسگی با آن دست و پنجه نرم می کنند .خارش پوست در این دوره بسیار مشکل آفرین بوده واغلب با سرخی و استرس زایی فراوانی نیزهمراه است .

اما علت بروز خارش پوست در این دوره چیست ؟

یائسگی را می توان پایان دوره قاعدگی تلقی نمود و در واقع آخرین قاعدگی هر خانمی را می توان مترادف با شروع دوره یائسگی او دانست .بنابراین در چنین موقعی ساخت هورمون های زنانه همانند استروژن و پروژسترون توسط تخم دانها شروع به کاهش نموده و به حد بسیار اندکی تقلیل می یابد تا منجر به قطع قاعدگی گردد .کاهش  ساخت استروژن موجب کاهش عملکرد طبیعی کلاژن در پوست می گردد و این امر سبب می شود تا پوست ضخامت طبیعی خود را از دست داده و خشک تر گردد . مجموعه این عوامل سبب بروز خارش در پوست می گردد . خشکی مضاعف و افزایش پوسته ریزی یکی از مهمترین عوامل ایجاد خارش تلقی می گردد .

البته خارش دوره یائسگی می تواند ناشی از اکزما نیز باشد .اکزما در اصل نوعی التهاب پوست است که به واسطه واکنشهای آلرژیک و حساسیتی بروز می نماید. یائسگی  اغلب موجب اثر بر روی سیستم ایمنی شده و در نتیجه سبب می شود تا  واکنشهای حساسیتی بیشتری رخ دهد. به هر حال باید بدانیم هر گاه پوست خشک داشته و خارش و سرخی نیز با آن همراه شده است دچار نوعی اکزما شده ایم . در این صورت بهترین عمل مراجعه به پزشک و استفاده از کرمهای ضد اکزما است تا پوست را مرطوب نموده و از التهاب نیز بکاهد.

عموما بکار گیری و استعمال مرطوب کننده های موجود در سطح بازار می تواند کمک نماید تا پوست رطوبت خود را باز یافته و برای مدت طولانی تری آب خود را حفظ نماید. در این رابطه کرمهای مرطوب کننده حاوی عصاره ها و یا روغن های طبیعی نیز امروز ه جایگاه خاصی یافته اند و می توانند بسیار مفید باشند. بکار گیری لوسیون های مرطوب کننده نیز می توانند در سطح کل بدن از خارش و خشکی کاسته و به میزان بسیار زیادی از استرس های ناشی از آن نیز بکاهند. مصرف آب خوراکی به میزان مناسب و بیش از حد معمول نیز می تواند بسیار مفید باشد، تغذیه مناسب حاوی انواع میوه و سبزیجات و کاستن ادویه و مواد آلرژی زا همانند توت فرنگی ، بادمجان و ... نیز می تواند از خارش و خشکی پوست بکاهد زیرا با ین کار احتمال بروز واکنشهای حساسیتی به حداقل می رسد. بکار گیری فرآورده های سویا و یا مشتق از آن نیز می تواند بسیار مفید باشد . حتی بکار گیری کرمهای حاوی مستقات سویا نیز می تواند به رفع خارش کمک شایانی نماید.

بهتر است برای مقابله با خشکی پوست در یائسگی موارد زیر را رعایت نمائید:

1-     به صورت دائم در طول این دوره از مرطوب کننده های مناسب برای صورت ، دستان و بدنتان استفاده نمائید.

2-    در زمان خروج از منزل حتما از ضد آفتاب مناسب پوستتان استفاده کنید ف پس از استعمال ضد آفتاب چند دقیقه ای صبر نموده و سپس از منزل خارج شوید.

3-   از حضور طولانی مدت در آفتاب جدا خود داری نمائید حتی اگر از ضد آفتاب نیزاستفاده کرده اید. استفاده از ضد آفتاب های فیزیکی بیشتر توصیه می گردد .

4-   زمان حمام گرفتن خود را کاهش دهید و از آب ولرم به جای آب گرم استفاده نمائید.کاهش زمان حضورتان در حمام داغ موجب کاهش خروج رطوبت از سطح پوستتان خواهد شد.پس از استحمام از لوسیونهای مرطوب کننده استفاده کنید.

5-   در صورت امکان از روغنهای طبیعی در ماساژ پوستتان همانند روغن کنجد و یا زیتون بهره ببرید. از روغنهای سویا، زیتون و کنجد  در سالاد و غذای خود بهره گیرید.

6-    روزانه به میزان بیست تا سی دقیقه ورزشهای سبک انجام دهید ، زیرا ورزش می تواند بهبود گردش خون در پوست و دیگر اندامهای بدنتان شده و اکسیژن و مواد غذایی لازم را در اختیار آنها قراردهد و در نتیجه پوستی شاداب تر ، سر زنده تر و سفت تر خواهید داشت.

7-   استفاده از مواد آنتی اکسیدان همانند انواع میوه همانند شاه توت ، انگور ، تمشک ، لیمو و یا چای سبز و ... را فراموش ننمائید تا بدنتان بتواند در برابر رادیکالهای آزاد مخرب برای پوست و دیگر بافتها دفاع خوبی داشته باشند.

8-      دریافت مواد غذایی حاوی امگا 3 همانند گردو ،سویا ، ماهی قزل آلا و ... را افزایش دهید تا از خشکی پوستتان کاسته شود.

9-     تا می توانید در طول روز آب میل نمائید تا سلول های پوستتان سر زنده و شاداب باشند.

10-  از استفاده از صابونهای عطری و نا مرغوب خودداری نمائید.

11-  با پزشک خانوادگی و یا معالج خود مرتبا در تماس باشید.

دکتر محمد بقایی

داروساز- متخصص صنعت کازمتیک

عضو انجمن متخصصین کازمتیک انگلستان